روز ژولین (JDN) — پلِ ریاضی میان همهٔ تقویم‌ها

«روز ژولین» (Julian Day Number, JDN) یک شمارهٔ ساده ولی پرکاربرد است: تعداد روزهای کامل گذشته از ظهر یکم ژانویه سال ۴۷۱۳ پیش از میلاد. این عدد، پل میان همهٔ تقویم‌های جهان و ابزار اصلی تبدیل تاریخ در نجوم و علم کامپیوتر است.

چرا JDN اختراع شد؟

در سال ۱۵۸۳، یوزِف اسکالیگر (Joseph Scaliger) برای حل یک مشکل تاریخ‌نگاری، نقطهٔ مبدئی پیشنهاد کرد که از همهٔ تاریخ‌های ثبت‌شدهٔ بشری قدیمی‌تر باشد. او سه چرخهٔ ۲۸ ساله (هفته‌ای) و ۱۹ ساله (متونیک) و ۱۵ ساله (ایندیکشن) را در هم ضرب کرد: ۲۸ × ۱۹ × ۱۵ = ۷۹۸۰. نقطه‌ای که این سه چرخه پیش از سال ۱ میلادی هم‌زمان شروع می‌شدند، یکم ژانویه ۴۷۱۳ پ.م بود.

کاربرد در تبدیل تقویم

JDN یک عدد صحیح است. هر تقویم می‌تواند از تاریخ خود به JDN تبدیل شود؛ و دو تاریخ از تقویم‌های مختلف، اگر JDN یکسانی داشته باشند، همان روز هستند.

// تبدیل میلادی به JDN (الگوریتم Fliegel-Van Flandern):
a = ⌊(14 - month) / 12⌋
y = year + 4800 - a
m = month + 12a - 3
JDN = day + ⌊(153m + 2) / 5⌋ + 365y
      + ⌊y/4⌋ - ⌊y/100⌋ + ⌊y/400⌋ - 32045

سپس می‌توان JDN را به تقویم شمسی، قمری، تبری یا هر تقویم دیگری تبدیل کرد — بدون تبدیل مستقیم بین آن‌ها.

روز ژولین در سایت

کتابخانهٔ Takvim در همین سایت برای همهٔ تبدیلات داخلی از JDN استفاده می‌کند. مثلاً برای تبدیل «۲۰ فروردین ۱۴۰۴ شمسی» به «۱۶ رمضان ۱۴۴۶ قمری»، ابتدا تاریخ شمسی به JDN تبدیل می‌شود (با فرمول جلالی)، سپس JDN به تقویم قمری (با فرمول جدولی هجری).

تفاوت با Unix Timestamp

Unix Timestamp (شمارهٔ ثانیه از یکم ژانویه ۱۹۷۰) بسیار جوان‌تر است و دقت‌اش بر حسب ثانیه. اما JDN برای کارهای نجومی و تاریخ‌نگاری بهتر است چون:

• به هر تاریخ تاریخی، حتی قبل از میلاد، عددی منحصربه‌فرد می‌دهد.
• کسری از روز را می‌توان به‌صورت اعشار اضافه کرد (JDN 2460752.5 یعنی نیمه‌شب).
• مستقل از منطقهٔ زمانی است (بر مبنای UT).