نام ماه‌های میلادی — از خدایان روم تا شمارگان لاتین

نام ماه‌های میلادی، ترکیبی از خدایان روم، جشن‌های باستانی و شمارگان لاتین است. این نام‌ها از تقویم ژولیانی به ارث رسیده‌اند و در اصلاح گرگوری بی‌تغییر ماندند.

ریشه‌شناسی دوازده ماه

• January (ژانویه) — از Ianuarius، به افتخار Janus، خدای دو روی (آغاز و پایان، گذشته و آینده).
• February (فوریه) — از Februarius، ماه «februa» (آیین تطهیر باستانی روم در ۱۵ این ماه).
• March (مارس) — از Martius، به نام Mars، خدای جنگ. تا قرن دوم پیش از میلاد، نخستین ماه سال رومی بود.
• April (آوریل) — احتمالاً از aperire (باز شدن) — اشاره به شکوفه‌های بهاری.
• May (مه) — به افتخار Maia، ایزدبانوی باروری و گیاهان.
• June (ژوئن) — به افتخار Iuno (جونو)، همسر ژوپیتر و الههٔ ازدواج.
• July (ژوئیه) — به افتخار Iulius Caesar؛ پیش از آن «Quintilis» (پنجمین ماه) نامیده می‌شد.
• August (اوت) — به افتخار Augustus، نخستین امپراتور روم؛ پیش از آن «Sextilis» (ششمین).
• September — از septem (هفت). در تقویم باستانی روم، هفتمین ماه بود.
• October — از octo (هشت).
• November — از novem (نُه).
• December — از decem (ده).

چرا ماه نهم تا دوازدهم «هفت» تا «ده» معنی می‌دهند؟

در تقویم باستانی روم، سال با ماه مارس (به نام خدای جنگ) آغاز می‌شد. ژانویه و فوریه بعدها در حدود ۷۰۰ پ.م به ابتدای سال افزوده شدند، اما نام‌های شمارگانی پسین حفظ شد. این یعنی September به‌رغم اینکه هم‌اکنون نهمین ماه است، نامش از «هفت» می‌آید — یادگاری زبانی از تقویم پیش از اصلاحات.

نکته‌های جالب

• ژولیوس سزار خواست از تمام ماه‌های سال شمارگانی استفاده کند، ولی پس از قتل او، ماه ژوئیه به نامش شد.
• آگوست به ژولیه حسد ورزید و خواست ماه اوت هم ۳۱ روزه باشد؛ از این رو یک روز از فوریه کم شد و به اوت داده شد. این داستان قطعی نیست ولی روایت محبوبی است.