تفاوت تقویم شمسی و تقویم کردی (مادی)

مقدمه

تقویم کردی که با نام «تقویم مادی» نیز شناخته می‌شود، تقویم ملی مردم کرد است. در نگاه اول این تقویم بسیار شبیه به تقویم شمسی به نظر می‌رسد — هر دو خورشیدی‌اند، هر دو سال را با نوروز آغاز می‌کنند و هر دو همان فصل‌ها و ماه‌های مشابه دارند. اما یک تفاوت اساسی آن‌ها را از هم جدا می‌کند: مبدأ تاریخی.

مبدأ تاریخی

در تقویم شمسی، مبدأ هجرت پیامبر اسلام از مکه به مدینه در سال ۶۲۲ میلادی است.

در تقویم کردی (مادی)، مبدأ روزی است که طبق روایت کردی، کاوه آهنگر بر ضحاک (آژدهاک) شورید و او را شکست داد — رویدادی که سمبل آزادی ملت کرد شده است. این تاریخ را حدود سال ۶۱۲ قبل از میلاد می‌دانند، زمانی که امپراتوری ماد پایه‌گذاری شد.

به همین دلیل سال کردی همیشه ۱۳۲۱ سال از سال شمسی بیشتر است:

سال کردی = سال شمسی + ۱۳۲۱
مثال: ۱۴۰۴ شمسی = ۲۷۲۵ کردی

آغاز سال و نوروز

هر دو تقویم سال را با اعتدال بهاری (نوروز) آغاز می‌کنند — معمولاً ۲۰ یا ۲۱ مارس. نوروز برای کردها علاوه بر آغاز سال نو، جشن نوروز کردی (Newroz) نیز هست که بسیار باشکوه‌تر از آنچه در ایران مرسوم است برگزار می‌شود.

ماه‌ها

ماه‌های تقویم کردی همان نام‌های تقویم شمسی را دارند:

نام‌های کرمانجی از گویش‌های مختلف کردی ممکن است کمی متفاوت باشند.

طول سال و کبیسه

هر دو تقویم سال را ۳۶۵ یا ۳۶۶ روز در نظر می‌گیرند و هر دو از همان قانون کبیسه استفاده می‌کنند. به همین دلیل تفاوت بین سال کردی و شمسی همیشه ثابت ۱۳۲۱ است و هیچ‌گاه تغییر نمی‌کند.

فصل‌ها

فصل‌های هر دو تقویم کاملاً منطبق‌اند چون هر دو بر پایه اعتدال بهاری آغاز می‌شوند:

• بهار: ماه ۱ تا ۳ (فروردین–خرداد / خاکه‌لێوه–جۆزه‌ردان)
• تابستان: ماه ۴ تا ۶
• پاییز: ماه ۷ تا ۹
• زمستان: ماه ۱۰ تا ۱۲

تفاوت‌ها در یک نگاه

جمع‌بندی

تقویم کردی و تقویم شمسی از نظر ساختاری تقریباً یکسان‌اند — همان آغاز سال، همان طول سال، همان کبیسه. تنها تفاوت واقعی در مبدأ تاریخی است که باعث می‌شود سال کردی همیشه ۱۳۲۱ سال از سال شمسی جلوتر باشد. این تفاوت بازتاب دو روایت هویتی متفاوت است: یکی اسلامی-ایرانی و دیگری ملی-کردی.

برای تبدیل تاریخ شمسی به کردی و بالعکس از ابزار تبدیل تاریخ استفاده کنید.