پايان عمليات طولاني "وُردن" در جريان جنگ جهاني اول

در آغاز سال 1916م و در جريان جنگ جهاني اول، نيروهاي آلمان به قصد تصرف پاريس، در 21 فوريه 1916م به مهم ترين مانعي كه در راه پيشروي آن ها به سوي پاريس قرار داشت، يعني شهر وردن و استحكامات نظامي اطراف آن حمله ور شدند. در اين ميان هر چند يكي از قلعه هاي اطراف شهر به تصرف آلمان درآمد ولي نيروهاي مدافع وردن كه با كمك قواي كمكي و تازه نفس تقويت شده بودند، پيشروي آلماني ها را در همين مرحله متوقف ساختند و پنج حمله بزرگ نيروهاي آلمان براي پيشروي به طرف وردن تا ماه مارس 1916م با شكست مواجه گرديد. در اول ژوئيه 1916م، در حالي كه آلماني ها حمله بزرگ و تازه اي را براي تصرف وردن تدارك مي ديدند، نيروهاي انگليس و فرانسه به تهاجم وسيعي در شمال غربي فرانسه دست زدند و پس از پنج ماه نبرد سنگين، يكي از خونين ترين و وسيع ترين عمليات هاي نظامي در طول جنگ جهاني اول رقم خورد. در اين جنگ، علاوه بر به كار گرفتن وسيع نيروي هوايي، براي اولين بار از تانك استفاده شد، ولي كاربُرد تانك هاي انگليسي كه براي نخستين بار در پانزدهم سپتامبر وارد ميدان شدند، به علت بارندگي هاي شديد و گل آلود بودن زمينْ، چندان درخشان نبود. نيروهاي انگليس و فرانسه با وجود تحمل تلفات سنگين در اين نبرد، موفق نشدند آلماني ها را از مواضع خود در اين منطقه عقب برانند ولي تلفات و ضايعات وارده بر ماشين جنگي آلمان در اين جنگ سنگين تر بود و كارشناسان نظامي آلمان بعدها بر نقطه عطف بودن نبرد وُردن در تاريخ جنگ جهاني اول و سرآغاز شكست آلمان در اين جنگ، اذعان كردند. اين نبرد وحشت ناك سرانجام پس از ده ماه درگيري خونين، با مرگ بيش از دو ميليون و دويست و شصت و پنج هزار نفر از نيروهاي متخاصم در 18 دسامبر 1916م به پايان رسيد. تلفات عظيم اين جنگ، علاوه بر وسعت عمليات نظامي و به كار گرفتن سلاح هاي جديد جنگي، ناشي از استفاده وسيع نيروهاي متخاصم از گازهاي سمي و سلاح هاي شيميايي بود.