مرگ "حيدر علي اف" رئيس جمهور سابق آذربايجان

حيدر عليرضا اوغلي علي اف معروف به حيدر علي اف در ماه مي 1923 در نخجوان آذربايجان به دنيا آمد. پدرش عليرضا از مهاجران ايراني بود كه در جست وجوي كار به آذربايجان شوروي سابق رفته بود. علي اف پس از اتمام تحصيلات دانشگاهي، در سال 1941م به عنوان مأمور سازمان جاسوسي شوروي سابق (كا. گ. ب) و در پوشش يك ديپلمات وارد تهران شد و در ارتباط با سران حزب توده و فرقه دموكرات آذربايجان و كردستان قرار گرفت. در آن زمان، نيروهاي روس در قسمت هاي شمالي ايران مستقر بودند و احزاب شورشي دموكرات در آذربايجان و كردستان با حمايت حزب منحله توده كه پس از سقوط رضاخان پهلوي جان تازه اي گرفته بود، خود را براي تأسيس جمهوري هاي خودمختار در اين دو استان آماده مي ساختند. حضور حيدرعلي اف در تهران به ويژه براي جمهوري خودمختار آذربايجان كه وابستگي بيشتري به روسيه داشت، دلگرم كننده بود. علي اف با روحيه بخشيدن به حزب توده و فعال ساختن آن، در سال 1942م از ايران خارج شد و در 1945 هم زمان با اعلام تشكيل جمهوري هاي خودمختار مهاباد و تبريز موفق شد به عضويت حزب كمونيست شوروي سابق درآيد. علي اف از 1950 تا 1964م در پست هاي مهم وزارت امنيت و وزارت كشور و كا.گ.ب آذربايجان قرار داشت و علاوه بر ترقي در سازمان جاسوسي شوروي تاحد رياست كا.گ.ب شاخه آذربايجان، سلسله مراحل پيشرفت در حزب كمونيست شوروي را نيز پيمود. حيدر علي اف در سال 1967م دبيركل حزب كمونيست آذربايجان شد و طي سال هاي طولاني در رأس تشكيلات امنيتي و حزبي آذربايجان قرار داشت. اما در پي مرگ لئونيد برژِنِف در نوامبر 1982م، علي اف به عضويت دفتر سياسي حزب كمونيست شوروي درآمد و معاون اول نخست وزير شد. در اين سال ها، محافل سياسي غرب، از حيدرعلي اف به عنوان نخست وزير آينده شوروي ياد مي كردند. او در اين سمت به عنوان يكي از طراحان اصلي استراتژي منطقه اي شوروي در خاورميانه كشف شبكه جاسوسي حزب منحله توده در سال 1983م توسط جمهوري اسلامي ايران و انحلال آن، بزرگ ترين ضربه را بر حيثيت سياسي علي اف وارد ساخت تا اين كه با به قدرت رسيدن ميخائيل گورباچف، حيدرعلي اف در سال 1987م از دفتر سياسي حزب كمونيست اخراج شد. وي پس از آن به توطئه عليه گورباچف ادامه داد و در نا امن ساختن اوضاع قره باغ، ايفاي نقش نمود. وي در حوادث كشتار مردم باكو در زمستان 1990م، نيز مزوّرانه خود را حامي مسلمانان مظلوم آذربايجان جا زده بود و اين امر، موجب شد بعضي از تشريفات آذربايجان به افشاي چهره قدرت طلبِ وي، بپردازند. حيدر علي اف در پي بركناري گورباچف از قدرت و فروپاشي شوروي به رياست جمهوري نخجوان و سپس در پنجم اكتبر 1993م به رياست جمهوري آذربايجان برگزيده شد. حيدرعلي اف در طول دوران ده ساله زمام داري خود، ارتباط تنگاتنگ و نزديكي با ايالات متحده امريكا و رژيم صهيونيستي برقرار كرد و پايگاه نظامي در اختيار امريكا قرار داد. وي در اواخر عمر، زمينه هاي قدرت گيري فرزندش الهام علي اف را فراهم آورد و در ماه هاي پاياني عمر، عملاً زمام امور را به پسرش سپرد. وي درنهايت در سال 2003م بر اثر بيماري از قدرت كناره گيري كرد و پسرش الهام علي اف به اين مقام انتخاب گرديد. حيدرعلي اف سرانجام در سيزدهم دسامبر 2004م در پي ابتلا به بيماري لاعلاج در هشتاد و يك سالگي درگذشت.