تشكيل دولت "امير اسداللَّه علم"

پس از آن كه علي اميني، نخست وزير رژيم پهلوي، بدون هماهنگي با شاه، روابط خود را با آمريكا توسعه داده و موجبات حسادت محمد رضا پهلوي را فراهم آورده بود، طي سفر شاه به آمريكا، قرار شد كه شخص محمد رضا، خود، برنامه هاي آمريكا را در ايران عملي كند. پيوند مجدد شاه باكاخ سفيد موجب شد آمريكا دست از حمايت دكتر اميني بردارد، كمك هاي مالي خود را قطع كند و سرانجام او را در بن بستي قرار دهند كه چاره اي جز كناره گيري نداشته باشد. به موجب اين پيوند، شاه ديگر نياز به نخست وزير نداشت، چون حكومت را نيز خود بايستي در دست مي گرفت. كسي را مي خواست كه به ظاهر نخست وزير ولي در باطن، منشي او باشد. از اين رو نوبت به غلام خانه زاد، امير اسداللّه علم رسيد. برنامه كابينه علم، همان بود كه كاخ سفيد و مشاوران رييس جمهور آمريكا تدارك ديده بودند. تساوي حقوق زن و مرد، حمايت از كشاورز و كارگر و مهم تر از همه اجراي كامل اصلاحات ارضي برنامه هايي بودند كه به دولت عَلَم ديكته شد. دوران حكومت علم و نخست وزيري او دو ويژگي بارز در تاريخ معاصر ايران دارد. نخست آن كه اين دوران، آغازگر ديكتاتوري مطلق محمدرضا پهلوي بود. دوم اينكه مبارزات روحانيت و ساير طبقات با رژيم، شكل تازه اي گرفت و لبه تيز حملات متوجه شاه گرديد. تصويب لايحه انجمن هاي ايالتي و ولايتي و اجراي رفراندوم به اصطلاح انقلاب سفيد، حمله به مدرسه فيضيه قم، قيام خونين پانزدهم خرداد 1342 و قيام عشاير جنوب ازمهم ترين حوادث دوران صدارت عَلَم بودند تا اين كه پس از بيست ماه، وي جاي خود را به حسنعلي منصور، ديگر مهره شاه، سپرد. -