تقویم هجری قمری — ماههای قمری و رؤیت هلال
تقویم قمری اسلامی: ۱۲ ماه قمری، رؤیت هلال در برابر روش جدولی، چرخهٔ ۳۰ سالهٔ کبیسه و کاربرد در عبادات.
تقویم هجری قمری گاهشماری است که بر پایهٔ گردش ماه به دور زمین استوار شده است. این تقویم برای مناسبتهای دینی مسلمانان (مانند ماه رمضان، عید فطر، عید قربان و عاشورا) بهکار میرود.
تاریخچه
مبدأ تقویم هجری قمری، هجرت پیامبر اسلام از مکه به مدینه در سال ۶۲۲ میلادی است. این تقویم در سال ۱۷ هجری قمری (در زمان خلافت عمر بن خطاب) رسمیت یافت.
ساختار
- ۱۲ ماه قمری: محرم، صفر، ربیعالاول، ربیعالثانی، جمادیالاول، جمادیالثانی، رجب، شعبان، رمضان، شوال، ذیقعده، ذیحجه.
- طول ماه: ۲۹ یا ۳۰ روز — هر دور قمر ۲۹٫۵۳ روز است، پس ماهها بهطور یکدرمیان تقریباً ۲۹ یا ۳۰ روز میشوند.
- طول سال: ۳۵۴ یا ۳۵۵ روز — حدود ۱۱ روز کوتاهتر از سال خورشیدی.
دو روش محاسبه
- رؤیت هلال: روش شرعی و سنتی است. اول هر ماه با مشاهدهٔ هلال ماه نو پس از غروب آفتاب آغاز میشود. اگر هلال دیده نشود، ماه قبل ۳۰ روزه تمام میشود.
- تقویم جدولی (Tabular Hijri): روش ریاضی است که اول هر ماه بدون رصد، با فرمول از پیش تعیینشده مشخص میشود. این روش در نرمافزارها و گاهشمارهای محاسباتی بهکار میرود.
کبیسه
در تقویم جدولی، سالهای کبیسه بهصورت زیر تعیین میشوند: در یک چرخهٔ ۳۰ ساله، ۱۱ سال کبیسه قرار دارد (سالهای شمارهٔ ۲، ۵، ۷، ۱۰، ۱۳، ۱۶، ۱۸، ۲۱، ۲۴، ۲۶ و ۲۹). در سال کبیسه، ماه ذیحجه بهجای ۲۹ روز، ۳۰ روز دارد.
چرا سرگردان است؟
چون سال قمری ۱۱ روز کوتاهتر از سال خورشیدی است، ماههای قمری در طول سال شمسی بهتدریج جابهجا میشوند. به همین دلیل، مثلاً ماه رمضان هر سال تقریباً ۱۱ روز زودتر از سال پیش آغاز میشود و در یک چرخهٔ ۳۳ ساله، تقریباً یک بار از تمام فصلها عبور میکند.
کاربرد
برای تعیین زمان ماه رمضان، حج، عیدها و سایر مناسبتهای اسلامی بهکار میرود. در ایران و دیگر کشورهای مسلمان، در کنار تقویم شمسی یا میلادی بهصورت موازی منتشر میشود.
نظرها (0)