درگذشت "پيرسيمون لاپْلاس" رياضي دان بزرگ فرانسوي

پيرسيمون ماركويس لاپلاس فيزيك دان و اخترشناس فرانسوي در 23 مارس 1749م درفرانسه به دنيا آمد. از كودكي لاپلاس چيز مهمي در دست نيست و خودش هم آن را مخفي مي كرد. با اين حال، از كودكي به رياضيات علاقه فراواني داشت و به سرعت در آن پيشرفت كرد. لاپلاس در 18 سالگي عقايد و افكار خود را براي دالامبِر، بزرگ ترين رياضي دان وقت فرانسه نوشت ولي دالامبر توجهي به آن ها نكرد. پس از چندي، لاپلاس با تهيه رساله اي در باب مكانيك بر دالامبر غلبه كرد و به سمت استاد مدرسه نظامي پاريس انتخاب شد. اولين مسئله مورد توجه لاپلاس، دنبال نمودن كار اسحاق نيوتن دانشمند انگليسي بود. زيرا نيوتن قانون اصلي مكانيك آسماني را يافته بود و لاپلاس مي خواست اين قانون را در مورد تمام اجسام منظومه شمسي به كار بَرَد. وي در ابتدا قوانين مكانيك سيارات راتعيين كرد و عنوان كرد كه اگرچه وضع سيارات نسبت به خورشيد تغيير مي كند ولي اين تغييرات، تناوبي است. لاپلاس تمام اين اكتشافات را تحت عنوان مكانيك آسماني در 5 جلد منتشر ساخت ولي چون فهم مطالبش براي همه مقدور نبود لذا كتاب شرح دستگاه جهان را با روش آسان تري نگاشت. لاپلاس هم چنين درباره حركت ماه، سيارات و ستارگان دنباله دار و جزر و مد درياها، مطالعه و تحقيقات بسيار انجام داد و نظريه هايي ارائه نمود. براساس نظريه سحابي لاپلاس، سحاب چرخنده بزرگي، مدت زيادي در فضا حركت مي كرده است. به مرور زمان، گازهاي فروزاني از آن جدا شده، خورشيد و سيارگان را تشكيل داده است و تكه جدا شده از سحاب، كرات مستقل و اقمارشان را به وجود آورده است. نظريه لاپلاس گرچه با مخالفت هايي روبرو شد اما سرانجام اعتبار و ارزش خود را به دست آورد. با اين حال بيشتر شهرت او به سبب ارائه فرضيه آفرينش و تشكيل جهان و منظومه شمسي است. لاپلاس درباره تشكيل زمين بر اين عقيده بود كه زمين، ميليون ها سال قبل، از ستاره مذاب خورشيد جدا شده است. زمين از آن پس در فضاي بي پايان به دور خورشيد به چرخش درآمد و طي مرور زمان، سرد و سخت گرديده است. هم چنين چون بخارْ اطراف آن را گرفته بود، باران هاي شديدي باريده است و با پر شدن گودال هاي اين سياره، درياها پديدار شدند. لاپلاس در شيمي نيز دست به آزمايش هايي زد و به يافته هايي رسيد. او ثابت كرد كه مقدار حرارت لازم براي تجزيه يك جسمِ مركب به عناصر سازنده آن، درست معادل حرارتي مي باشد كه هنگام تركيب عناصر سازنده و تشكيل جسم مركب به دست مي آيد و اين كشف، آغاز شيمي حرارتي بود. در فيزيك نيز لاپلاس به اندازه گيري گرماسنجي مربوط به حرارت مخصوص مواد و به فعل و انفعالات شيميايي و بيان فرمول ظاهراً زائد است، تغييرات يك گاز و به كار بستن آن در تعيين سرعت سير صوت پرداخته است. لاپلاس علاوه بر نجوم و رياضيات، استاد بزرگ فيزيك نيز بود و درباره لوله هاي مويين و انتشار امواج صوتي، مطالعات فراواني داشت. پيرسيمون لاپلاس سرانجام در پنجم مارس 1827م در 78 سالگي جان سپرد و آخرين حرف او اين بود كه: آنچه مي دانيم بسيار ناچيز است و آنچه نمي دانيم، عظيم و وسيع است.