⏳ تشكيل حكومت خودمختار فرقه دموكرات در آذربايجان با حمايت ارتش بيگانه

در گير و دار حضور نيروهاي بيگانه در ايران در جريان جنگ جهاني دوم و در زمان نخست وزيري محسن صدر معروف به صدرالاشراف، در نقاط مختلف كشور اغتشاشاتي بروز كرد كه غائله آذربايجان از مهم ترين آنها بود. اين غائله اين گونه آغاز شد كه سيد جعفر پيشه وري نماينده اول تبريز پس از رد شدن اعتبارنامه اش در مجلس، به آذربايجان رفت و بيانيه اي صادر كرد كه در آن، خود مختاري آذربايجان و زبان تركي جزو اصول مسلَّم مرام وي در آذربايجان قيد شده بود. وي سپس درتبريز فرقه دموكرات را تاسيس كرد و به رياست آن برگزيده شد و در همان روز حزب توده آذربايجان، الحاق خود را به فرقه دموكرات اعلام كرد و اين دو با هم اعلان خود مختاري نمودند. سرانجام حزب دموكرات آذربايجان، پس از يك سال درگيري با دولت، در آذرماه 1325ش، پس از شكست از قواي دولتي، منحل گرديد.